Een Haagse Affaire - Marie-Charlotte Le Bailly
Tragische verwikkelingen moeder en dochter aan einde Gouden Eeuw
Het Nationaal Archief in Den Haag opent in het najaar de tentoonstelling ‘Het geheugenpaleis - met je hoofd in de archieven’. Aan de hand van documenten worden in de expositie elf verhalen verteld, waarbij gebruik is gemaakt van materiaal dat bij het Nationaal Archief ligt opgeslagen. Zes van deze verhalen verschijnen ook in boekvorm. Een Haagse affaire, geschreven door Marie-Charlotte le Bailly is het eerste boek in deze serie. De zes boeken, die qua onderwerp los van elkaar staan, verschijnen bij uitgeverij Balans.
Voor veel schrijvers en onderzoekers zijn gegevens uit archieven voor hun werk onmisbaar. Om dit te benadrukken presenteert het Nationaal Archief (na een grondige verbouwing) vanaf 16 oktober bovengenoemde tentoonstelling. Potentiële gebruikers van het archief kunnen dan zien wat er aan materiaal voorhanden is. Zo heeft Marie-Charlotte Le Bailly een spraakmakende affaire uit de hoogste Haagse kringen aan het einde van de zeventiende eeuw bestudeerd. Deze zaak werd tweemaal eerder in boekvorm gegoten. In 1856 verscheen De moeder en de magistraat van Jacob van Lennep en in 1912 publiceerde Eduard van Biema De geschiedenis van Sofia van Noortwijck. De zaak handelt over de rijke weduwe, Sophia van der Maa, en haar dochter, Sophia van Noortwijck. Beide dames verkeerden in de hoogste Haagse kringen, door de functies die de vader en later ook de echtgenoot van Sophia van der Maa bekleedde.
Na langdurig in de archieven te hebben gespit durft Marie-Charlotte Le Bailly de stelling aan de zowel Van Lennep als Van Biema zich deels op feiten, maar voor de rest op aannames en vooringenomen standpunten hebben gebaseerd. Met Een Haagse affaire probeert de auteur op grond van de feiten aan te tonen wat zich werkelijk heeft afgespeeld. Door het wegvallen van haar man en het uitblijven van een echtgenoot voor haar dochter komt de weduwe Sophia van der Maa terecht in verwikkelingen van intriges, roddel en achterklap.
Met name dochter Sophia van Noortwijck maakt het bont met buitenechtelijke relaties, met een onwettige zoon en dochter als gevolg. De dames zijn niet vies van het verspreiden van roddels en geruchten, maar door hun eigen levenswandel geven ze ook zelf aanleiding tot achterklap in de Haagse society. Als gevolg van verregaande financiële transacties met vaak onbetrouwbare partners komt er een proces tegen beide dames. Dat leidt weer tot veel aandacht van de schandaalpers, met name in het satirische tijdschrift de Haegse Mercurius (Den Haag) en de Europische Mercurius (landelijk) en in schotschriften en roddelgedichten.
Om de toenmalige rechtsgang goed uit te leggen moet de auteur soms technische termen gebruiken, maar toch is zij er in geslaagd een prettig leesbaar boek te schrijven, inzicht te verschaffen over het reilen en zeilen binnen de hoogste Haagse kringen eind zeventiende, begin achttiende eeuw. Als een bepaald feit niet kan worden achterhaald, dan vermeldt Marie-Charlotte Le Bailly dat eerlijk. Deze eerste uitgave is een goede start die doet uitkijken naar de vijf andere nog te verschijnen verhalen.
Een Haagse Affaire is als paperback verschenen bij uitgeverij Balans en bevat 232 bladzijden. Het boek kost € 19,95. Het is ook als e-boek te koop.
Marie-Charlotte Le Bailly (1972) is rechtshistorica en wetenschappelijk medewerkster van het Red Star Line Museum in Antwerpen.
Tijdens de duur van de tentoonstelling zullen de volgende titels verschijnen:
1. Een Haagse affaire door Marie-Charlotte Le Bailly (verschenen op 4 april 2013)
2. Een Don Juan in de West door Jacco Hogeweg (verschenen 29 augustus 2013)
3. Land van Verhalen door Jan Blokker (verschijnt 15 oktober 2013)
4. Compagniesdochters door Michel Ketelaars (verschijnt november 2013)
5. Scheiden doet lijden door Paul Brood en Michiel de Wolde (verschijnt januari 2014)
6. Held tegen wil en dank door Jan. H. Kompagnie (verschijnt april 2014)
Meer informatie:
www.gahetna.nl
www.uitgeverijbalans.nl
Waardering:
Boekbespreking door Gerard van Os
email mijGepubliceerd: 30-08-2013